پاراتوبرکولوزیس یک نوع التهاب گرانولوماتوز مزمن و پیشرونده غیر قابل درمان روده می باشد که توسط مایکوباکتریوم ایویوم زیرگونه پاراتوبرکولوزیس (Mycobacterium avium subsp. paratuberculosis MAP) ایجاد می گردد. پاراتوبرکولوزیس در تمام جهان در میان نشخوارکنندگان دیده می شود. نخستین گزارشات پاراتوبرکولوزیس در ایران به دهه 1960 میلادی باز می گردد زمانی که بیماری در میان دام های وارداتی گاوداری شرکت نفت آبادان شناسایی گردید. در مطالعه حاضر تعداد13 جدایه کلینیکی MAP شامل 4 جدایه گوسفندی و 3 جدایه بزی از استان اصفهان همراه با 3 جدایه گاوی از استان زنجان و 3 جدایه گاوی از استان البرز در کنار دو سویه واکسینال 316F MAP و MAP III & V توسط آزمایش های مستقل PCR-IS900، PCR-F57 به منظور تعیین هویت و PCR-Collins به منظور تعیین تیپ باکتری مورد بررسی قرار گرفتند. در نتیجه اجرای این بررسی از نظر تکنیکی امکان اجرای هر سه آزمایش با استفاده از یک پروتکل واحد PCR فراهم گردید و علاوه بر این هویت همه 15 جدایه کلینیکی و سویه واکسینال مورد بررسی به عنوان تیپ های گاوی type II) MAP) مورد تائید قرار گرفت. مشاهده انحصاری این تیپ در میان باکتری های تحت بررسی علیرغم بزرگتر بودن جمعیت گله گوسفند و بز کشور در مقایسه با گله گاو از نظر اپیدمیولوژیکی جالب توجه بنظر می رسد.

پیشینه و هدف: پوسته های زیستی خاک مجموعه ای از گلسنگ ها، خزه ها، قارچ ها، سیانوباکتری ها و غیره هستند که بخش از اکوسیستم خاک را تشکیل داده اند. برآورد تراکم و نحوه توزیع پوسته های زیستی خاک در مناطق خشک و نیمه خشک کشور ایران که موضوع فرسایش و هدر رفت خاک از اهم مسائل است، اهمیت بسزایی دارد. روش های مبتنی بر تکنیک سنجش ازدور به لحاظ هزینه و زمان کمتر روش هایی کارآمد برای دستیابی به این هدف مهم می باشند. دشت سگزی یکی از نقاط بحرانی فرسایش بادی در ایران است و شناسایی و تعیین نحوه توزیع پوسته های زیستی خاک به عنوان عامل اصلاح کننده خاک گامی مؤثر در کاهش فرسایش بادی منطقه است. در این تحقیق شاخص BSCI (Biological soil Crust) برای تهیه نقشه پراکنش پوسته های زیستی خاک با غالبیت گلسنگ به کار گرفته شده است. مواد و روش ها: محدوده موردمطالعه بخشی از بیابان سگزی (بیابان های مرکزی ایران) است که در استان اصفهان از کشور ایران واقع شده است. محدوده موردمطالعه با مساحت 199. 5 هکتار بین طول های شرقی"32 ́ 52 ̊ 51 تا "41 ́ 27 ̊ 52 و عرض های شمالی "31 ́ 33 ̊ 32 تا "01 ́ 55 ̊ 32 گسترده شده است. شیب متوسط دشت سگزی 1. 08 درصد و ارتفاع متوسط آن 1680 متر است. بر اساس آمار ایستگاه هواشناسی شرق اصفهان (ایستگاه شهید بهشتی) متوسط بارش سالیانه منطقه 106 میلی متر است. بر اساس طبقه بندی اقلیمی دومارتن، اقلیم منطقه از نوع خشک و براساس طبقه بندی آمبرژه از نوع خشک سرد است. شاخص BSCI شاخصی ترکیبی از روابط مورداستفاده برای برآورد پوشش گیاهی و سطح خاک لخت است و رابطه ریاضی آن شیب خط خاک لحاظ شده است. برای محاسبه خط خاک در یک منطقه، نخست باید پیکسل هایی که دارای خاک لخت بوده و هیچ پوشش گیاهی ندارند جدا شوند. به منظور محاسبه معادله خط خاک، در چهارفصل سال تصاویر ماهواره Landsat OLI 8 مربوط به سال 1397ز سایت سازمان زمین شناسی آمریکا دانلود شده و تعداد 20 الی 30 پیکسل خالص خاک لخت استخراج و با ترسیم مقادیر بازتاب این پیکسل ها در محدوده باند قرمز و مادون قرمز نزدیک ضرایب خط خاک برای هر یک از فصل های سال در دشت سگزی محاسبه شد. بر اساس این شاخص، شناسایی پوسته های زیستی با غالبیت گلسنگ، با استفاده از انعکاس طیفی حداقل VIS-NIR و شیب بین باند قرمز و سبز در مقایسه با خاک لخت و پوشش گیاهی خشک صورت می گیرد. با استفاده از نرم افزار ENVI نقشه پراکنش پوسته های زیستی با غالبیت گلسنگ در چهارفصل از سال 1397 در دشت سگزی تهیه شدند. سپس نقشه های تهیه شده براساس نقاط زمینی اعتبارسنجی شده و میزان صحت کل و شاخص کاپا در هر چهارفصل محاسبه شدند. نمونه های گلسنگ جمع آوری شده بر اساس خصوصیات مرفولوژیکی آن ها و با استفاده از استریومیکروسکوپ، میکروسکوپ معمولی و معرف های رنگی متداول از قبیل هیدروکسید پتاسیم (KOH) شناسایی شدند. پس از اعمال شاخص BSCI بر روی تصویر ماهواره لندست 8، با استفاده از نرم افزار ENVI پروفیل طیفی مربوط به 4 نقطه از دشت سگزی در چهارفصل از سال تهیه شد و میزان بازتابش طیفی در چهارفصل از سال در نقاط مختلف بررسی شدند. نتایج و بحث: شیب خط خاک در فصل بارش که هم زمان با رشد گیاهان علفی و یک ساله است در مقایسه با فصل تابستان که حداقل میزان بارش را داشته و همچنین گیاهان یک ساله خشک شده و از بین رفته اند، کمتر است. در اردیبهشت ماه شیب خط خاک حداقل بوده (0. 39) و در اواخر تابستان حداکثر مقدار خود را دارد (0. 78). در حقیقت شیب خط خاک از اسفندماه تا اردیبهشت رو به کاهش نهاده و سپس با از بین رفتن پوشش گیاهی یک ساله و افزایش سطح خاک لخت بیشتر شده است. نقشه های پراکنش پوسته های زیستی در هر چهارفصل سال طی بازدیدهای میدانی اعتبار سنجی شدند و سال معلوم شد که بیشترین میزان صحت نقشه مربوط به نقشه تولیدشده از تصویر لندست 8 مربوط به فصل تابستان با میزان صحت کل 94 درصد و شاخص کاپا برابر با 0. 7412 بوده است. تفسیر پروفیل طیفی شاخص BSCI نشان دادن که بازتابش طیف مربوط به زفره و فشارک که بر روی نقاط با پراکنش گلسنگ ها تهیه شده است بسیار نزدیک به هم بوده و همچنین پروفیل طیف مربوط به اواسط پاییز و اوایل بهار کاملاً منطبق بر هم است. درحالی که در فساران که فاقد پوشش پوسته های زیستی بود مقدار بازتابش بیشتر است و اختلافی جزئی بین نمودار بازتابش پاییز و بهار وجود داشت. هرچند مقادیر بازتابش طیفی از اراضی کشاورزی و نقاط پراکنش پوسته های زیستی بسیار نزدیک به هم است لیکن نمودار طیفی هر چهارفصل اختلاف زیادی با یکدیگر دارند. لیکن در همه فصول از سال و در همه نقاط کمترین بازتابش در اول زمستان و بیشترین بازتابش در فصل تابستان اتفاق افتاده است. اقلیم دشت سگزی مدیترانه ای بوده و بارش در فصل سرد سال انجام می شود هم زمان با افزایش بارش ها از اواسط پاییز گیاهان یک ساله و خزه ها در پای بوته ها شروع به رشد نموده و در اوایل زمستان به اوج خود رسیده اند و دوباره در آغاز بهار هم زمان با کاهش بارندگی ها رو تراکم آن ها کاهش یافته است. چنانچه طیف مربوط به زمستان در همه نقاط کمترین بازتابش را داشته است. درحالی که در اواخر فصل تابستان که گیاهان یک ساله و خزه ها خشک شده اند بیشترین بازتابش طیفی را داشته است. در فساران که منطقه ای لم یزرع و محل دپوی زباله هاست، حداکثر میزان بازتابش را نشان داده است. بنابراین شاخص BSCI نسبت به درصد ماده آلی خطای فاحشی در تشخیص پوسته های زیستی خاک دارد و درجایی که ماده آلی بالا باشد ممکن است تشخیص درستی از پوسته های زیستی خاک ارائه ندهد. البته ازآنجاکه شاخص BSCI برای تشخیص ترکیبات گلوگان در بافت های گلسنگ تعریف شده است. میزان خطای در خصوص ماده آلی به حداقل کاهش می یابد. همان طور که مشاهده شده است در نقشه نهایی در فساران پوشش پوسته های زیستی وجود ندارد و تنها در نواحی اطراف فساران در مناطق زراعی پوسته های زیستی خاک مشاهده می شوند. در مناطق زراعی با توجه به دخالت انسان و کشت و زرع میزان گیاهان یک ساله متفاوت با عرصه منابع طبیعی در فصول مختلف سال است و به همین دلیل بااینکه بازتابش طیفی تقریباً نزدیک به زفره و فشارک است لیکن نمودار طیفی پاییز و زمستان کاملاً از یکدیگر تفکیک شده اند. نتیجه گیری: شباهت طیفی مهم ترین پوشش سطحی خاک ازجمله پوشش گیاهی، دخالت عوامل انسانی در افزایش یا کاهش ماده آلی خاک، خاک لخت و غیره میزان کارایی شاخص BSCI را محدود می کند و ازاین رو در بازه زمانی تصاویر ماهواره ای و شرایط منطقه ای تأثیر زیادی در میزان دقت شاخص BSCI دارد.

یکی از موضوعات مهم برای پیش بینی رفتار ژئوتکنیکی خاک های غیراشباع، منحنی های مشخصه ی رطوبتی و تعیین ضرایب نفوذپذیری غیراشباع آن هاست. در پژوهش حاضر، به منظور تحلیل تاثیر نوع خاک در خصوصیات رطوبتی و هیدرولیکی خاک های غیراشباع، اعم از خاک های ماسه یی، سیلتی و رسی موجود در طبیعت، سه نوع خاک با اندازه ی ذرات مختلف از منطقه ی نازلوی شهرستان ارومیه نمونه برداری شدند. برای دستیابی به منحنی های مشخصه ی آزمایشگاهی خاک های غیراشباع، یک دستگاه صفحه ی فشاری به همراه سیستم کنترل فشار، طراحی و ساخته شد. نتایج آزمایشگاهی، با دو مدل وان گنوختن و بروکز کوری در نرم افزار RETC صحت سنجی شدند. با تحلیل نتایج منحنی های مشخصه، مشخص شد که با ریزتر شدن ذرات خاک، میزان نگه داشت آب در خاک به ازاء مکش مشخص افزایش محسوسی دارد و مقادیر بیشتری از مکش ورودی هوا، درصد رطوبت پسماند و درصد رطوبت اشباع را به دست می دهند که حاکی از تاثیر بافت و اندازه ی ذرات دانه هاست.

ارزیابی کمی تراکم خاک به منظور بهبود روش های مدیریتی کشاورزی و کاهش مشکلات ناشی از تراکم در محیط زیست و تولید محصول ضروری است و عواملی از قبیل میزان تراکم، نوع خاک (درصد رس و پلاستیسیته) و وضعیت رطوبت تاثیر به سزایی در تراکم خاک دارند. این پژوهش، به منظور بررسی تاثیر نوع خاک و تراکم بر روی منحنی مشخصه رطوبتی در قالب طرح آزمایشی فاکتوریل بر پایه بلوک کاملا تصادفی به اجرا درآمد و 27 تیمار تهیه گردید. تیمار ها شامل سه نوع خاک رسی، لوم رسی، لوم شنی که تحت سه نوع تراکم اصلاح شده، استاندارد و کاهشی قرار گرفتند و این تراکم ها در سه شرایط رطوبتی 2 درصد رطوبت کم تر از رطوبت بهینه (خشک)، رطوبت بهینه و 2 درصد رطوبت بیش تر از رطوبت بهینه (مرطوب) انجام شد و نمونه دست نخورده هم به عنوان شاهد تهیه گردید. مقایسه میانگین ها توسط آزمون دانکن صورت گرفت و تجزیه آماری داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SAS انجام شد. نتایج نشان داد که در تمامی پتانسیل ها تاثیر نوع خاک بر نگه داشت آب در خاک در سطح یک درصد معنی دار شد که نشان دهنده تاثیر نوع خاک و افزایش رس و پلاستیسته بر میزان نگه داشت آب می باشد. هم چنین بر اساس نتایج نوع خاک، رطوبت و شرایط تراکم موجب افزایش اثر تراکم و همچنین افزایش تراکم به طور میانگین موجب افزایش مقدار آب نگه داری شده در خاک و تغییر خصوصیات فیزیکی و هیدرولیکی خاک گردید. در مجموع منحنی مشخصه رطوبتی به طور معنی داری با افزایش تراکم تغییر کرد.

Facilities built in areas affected by earthquake activity, such as tunnels, which have always been an integral part of human life, must withstand both dynamic and static loading. It has led to the need for practical studies on the effects of earthquakes on underground structures and the factors affecting their destruction. For this purpose, in this research, at first different patterns of tunnel’s excavation were investigated and by using Plaxis 2D software and based on Tabas earthquake in Iran, sensitivity analysis on geotechnical parameters of the soil surrounding tunnel such as cohesion, friction angle, unit weight and modulus of elasticity was carried out, and the parameters whose changes have the greatest and least effects on the bending moment changes on the tunnel lining are introduced. The results show that tunnel excavation patterns significantly affect the bending moment, axial forces, displacements, and surface settlement of the tunnel. Often, by dividing tunnel excavation area to small parts, the values of bending moment, axial forces, displacements, and surface settlement of the tunnel decreases in static analysis. Also, outputs of sensitivity analysis on geotechnical parameters of the soil surrounding tunnel showed that modulus of elasticity of the soil surrounding tunnel has the most effect and cohesion changes have the least effect on bending moment induced on tunnel lining..

در بسیاری از مناطق در سراسر جهان پیدایش روش های جدید و سازگار با محیط زیست برای به سازی خاک ها در حال افزایش است. استفاده از سیمانتاسیون زیستی به وسیله ی رسوب میکروبی کربنات کلسیم (MICP) برای بهبود خصوصیات مکانیکی خاک های ضعیف، روشی است که از طریق هیدرولیز اوره به وسیله ی باکتری حاوی آنزیم اوره آز و در حضور یون های کلسیم محلول منجر به ترسیب کربنات کلسیم بین دانه های خاک و درنتیجه اتصال بین آن ها می شود. در این پژوهش با به سازی خاک ماسه انزلی (با ریزدانه بسیار اندک و کم تر از یک درصد) و مخلوط های جداگانه آن با یک نوع خاک ریزدانه چسبنده و یک نوع خاک ریزدانه غیرچسبنده در درصد وزنی 30 به روش MICP و با استفاده از آزمایش برش مستقیم کوچک مقیاس (6×6) برای ارزیابی پارامترهای مقاومتی خاک، به بررسی تأثیر افزایش ریزدانه ها بر روند به سازی خاک ماسه انزلی پرداختیم. متوسط تنش برشی حداکثر نمونه های به سازی شده حاصل از تنش های قائم 50، 100 و 150 کیلوپاسکال نشان می دهد که افزایش ریزدانه چسبنده سبب کاهش مقاومت برشی متوسط نمونه به سازی شده به میزان 9/11 درصد در مقایسه با ماسه انزلی شده است، درحالی که با افزایش ریزدانه غیرچسبنده مقاومت برشی متوسط نمونه به سازی شده نسبت به ماسه انزلی 8/20 درصد افزایش یافته است. در آنالیزهای SEM و EDX که از نمونه خاک ماسه انزلی در شرایط قبل و بعد از به سازی گرفته شده است، وجود عناصر تشکیل دهنده ی رسوب کربنات کلسیم در نمونه به سازی شده تأیید شده و هم چنین توزیع مناسب آن در بین دانه های خاک مشاهده شده است.